Mở ra những cơ hội hợp tác tư pháp mới từ hội nghị tư pháp đường biên Việt- Trung lần thứ nhất

Tăng cường hợp tác giữa các tỉnh chung đường biên giới

Thảo luận về lĩnh vực luật sư, ông Lê Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp cho biết, Việt Nam hiện có hơn 19.500 luật sư và hơn 5.900 tổ chức hành nghề luật sư Việt Nam, 90 chi nhánh/công ty luật nước ngoài và khoảng 300 luật sư nước ngoài đến từ nhiều quốc gia (trong đó hơn 40 luật sư mang quốc tịch Trung Quốc)
Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thống nhất quản lý luật sư trong cả nước; UBND cấp tỉnh (Sở Tư pháp giúp UBND tỉnh) quản lý luật sư tại địa phương. Đoàn Luật sư, Liên đoàn Luật sư Việt Nam thực hiện việc tự quản, giám sát tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp của luật sư thành viên.
Cục trưởng Lê Xuân Hồng cũng chia sẻ một số định hướng phát triển luật sư ở Việt Nam hiện nay và mong muốn Trung Quốc là quốc gia có nghề luật sư phát triển, do đó Trung Quốc có thể chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng luật sư công cũng như kinh nghiệm phát triển nghề luật sư nói chung, đặc biệt phát triển luật sư đủ năng lực, uy tín tham gia thị trường dịch vụ pháp lý quốc tế.
Giám đốc Cục Tư pháp TP Thượng Hải Ngô Kiên Dũng chia sẻ về sự phát triển tích hợp dịch vụ và công nghệ pháp luật. Ông cho biết, đây là giải pháp quan trọng để phát triển các dịch vụ pháp lý. Hiện Thượng Hải đã xây dựng công nghệ pháp lý đám mây, hệ thống tra cứu văn bản, hỏi đáp thông minh, tổ chức các diễn đàn công nghệ pháp lý... Ông Dũng mong muốn kết quả Hội nghị lần này sẽ tăng cường hơn nữa quan hệ tư pháp với các tỉnh biên giới của Việt Nam.
Troing lĩnh vực hòa giải, Cục trưởng Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và Trợ giúp pháp lý Lê Vệ Quốc cho biết, công tác hòa giải ở cơ sở tại khu vực biên giới Việt Nam - Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì an ninh, trật tự, giải quyết tranh chấp và xây dựng môi trường hòa bình, hữu nghị. Với 4.228 tổ hòa giải, 23.711 hòa giải viên, công tác hòa giải được triển khai rộng khắp, giữ vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa, giải quyết tranh chấp từ cơ sở với tỷ lệ hòa giải thành cao đạt 83,57%. Các tỉnh biên giới như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng, Hà Giang đã triển khai nhiều hoạt động hòa giải, đặc biệt là trong cộng đồng dân cư vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đội ngũ hòa giải viên có tinh thần trách nhiệm, góp phần gắn kết cộng đồng
Để nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở tại khu vực biên giới, ông Quốc đề nghị các cấp ủy, chính quyền tại các địa phương có chung đường biên giới với Trung Quốc quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn, đầu tư nguồn lực triển khai công tác hòa giải ở cơ sở ngày càng đi vào thực chất, hiệu quả như tăng cường bồi dưỡng và nâng cao năng lực hòa giải viên. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về hòa giải ở cơ sở. Phát huy vai trò của các tổ chức và lực lượng tại chỗ.

Tăng cường hợp tác quốc tế và quản lý biên giới
Còn ông Vũ Quang Hưng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Lạng Sơn đề xuất tổ chức khảo sát, nắm chắc nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân khu vực biên giới; nghiên cứu đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp tuyên truyền, ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tốt công tác truyền thông các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thông qua các phương tiện truyền thông mới; đầu tư hợp lý về phương tiện vật chất, kinh phí bảo đảm; gắn công tác PBGDPL với kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, chăm lo đời sống của Nhân dân ở địa bàn khu vực biên giới.
Sở Tư pháp địa phương cần tiếp tục làm cầu nối thúc đẩy hợp tác trong đào tạo, bồi dưỡng
Bà Phan Thị Hồng Hà, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ cho biết, cùng với quá trình xây dựng và phát triển đất nước, đội ngũ cán bộ của Bộ, ngành Tư pháp Việt Nam đã không ngừng được củng cố, kiện toàn. Tính đến hết năm 2024, ngành Tư pháp từ Trung ương đến địa phương có Bộ Tư pháp và các cơ quan tư pháp địa phương có tổng số 33.599 cán bộ thuộc Bộ Tư pháp và các cơ quan tư pháp địa phương; gần 8 nghìn cán bộ pháp chế tại các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và khoảng 31 nghìn người giữ các chức danh tư pháp gồm luật sư, công chứng viên, đấu giá viên, quản tài viên, trọng tài viên, thừa phát lại, giám định viên tư pháp.
Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ đề xuất đẩy mạnh hợp tác, phối hợp tổ chức các hoạt động bối dưỡng, trao đổi kinh nghiệm hoặc cử chuyên gia tham gia các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ của cơ quan tư pháp Việt Nam về các lĩnh vực là thế mạnh của Trung Quốc mà phía Việt Nam đang cần tham khảo kinh nghiệm như xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, chuyển đổi số trong xây dựng pháp luật.
Đồng thời, đề nghị Bộ Tư pháp Trung Quốc tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Trung Quốc ưu tiên học bổng cho cán bộ của Bộ Tư pháp Việt Nam tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ về pháp luật tại Trung Quốc; Đề nghị Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp các địa phương của Trung Quốc tiếp tục làm cầu nối thúc đẩy hợp tác trong đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực pháp luật và nghề tư pháp giữa Trường Đại học Luật Hà Nội và Học viện Tư pháp với các cơ sở đào tạo pháp luật của Trung Quốc.
Ông Lý Dũng Cương, Phó Trưởng Ban Chính trị kiêm Vụ trưởng Vụ Tổ chức nhân sự cảnh vụ, Bộ Tư pháp Trung Quốc cho biết, đội ngũ công chức, đào tạo chuyên sâu, trọng tâm đào tạo công vụ cho từng vị trí công việc. Phối hợp sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực trong và ngoài hệ thống, đẩy mạnh luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đi đôi với quản lý chặt chẽ cán bộ, xử lý nghiêm nếu có vi phạm.
Thời gian tới, ông cho biết sẽ đẩy mạnh phối hợp tập huấn cho các trường luật trên cả nước; tăng cường đào tạo năng lực nhân sự đối ngoại, tạo thuận lợi cho giao lưu thương mại giữa hai nước.
Ông Tô Văn Hòa, Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết, việc hợp tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành luật với các cơ sở giáo dục đại học uy tín của Trung Quốc đã và đang trở thành một hướng đi chiến lược, hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng đào tạo pháp lý, đồng thời thắt chặt quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai nước.Trong nhiều năm qua, Trường Đại học Luật Hà Nội đã chủ động thiết lập và mở rộng quan hệ hợp tác với các trường đại học lớn của Trung Quốc
Để tiếp tục thúc đẩy hợp tác đào tạo trong giai đoạn 2025 - 2030, ông Hòa đề nghị củng cố và mở rộng mạng lưới đối tác chiến lược. Duy trì ổn định các quan hệ hợp tác đã có và tăng cường ký kết các biên bản ghi nhớ hợp tác mới. Tăng cường trao đổi thường niên giữa lãnh đạo nhà trường và đối tác, duy trì cơ chế đối thoại chiến lược định kỳ để đánh giá, điều chỉnh và làm sâu sắc thêm nội dung hợp tác.
Đổi mới nội dung và hình thức hợp tác đào tạo. Đẩy mạnh đào tạo tiếng Trung pháp lý và bồi dưỡng kỹ năng cho sinh viên. Phát triển đội ngũ giảng viên có năng lực hợp tác quốc tế. 
“Hợp tác đào tạo và bồi dưỡng chuyên ngành luật với các đối tác Trung Quốc là một hướng đi chiến lược đúng đắn, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế và yêu cầu phát triển của Trường .Với sự chủ động, sáng tạo trong triển khai và định hướng chiến lược rõ ràng, mối quan hệ hợp tác này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực pháp lý mà còn đóng góp thiết thực vào việc xây dựng cầu nối pháp lý, học thuật và văn hóa giữa hai quốc gia”, ông Hòa nhấn mạnh.
Tạo sự chuyển biến vững chắc trong việc sử dụng các cơ chế giải quyết thuận lợi, tiết kiệm
Phát biểu bế mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng, với 4 chuyên đề, 30 tham luận, Hội nghị đã nghe các tham luận chuyên sâu với nhiều thông tin và kinh nghiệm quý báu, hầu hết của các diễn giả là các đồng nghiệp ở 2 nước.

“Hội nghị đã cho chúng ta thấy tương đối rõ về kết quả của việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của hai Bộ Tư pháp trong xây dựng, thực thi pháp luật mà trọng tâm là công tác luật sư, hòa giải, tương trợ tư pháp về dân sự, thương mại, đào tạo nguồn nhân lực pháp luật cũng như chúng ta đã bàn thảo về các giải pháp phối hợp để thực hiện tốt các công tác này trong thời gian tới giữa hai nước, nhất là trong việc giao lưu dân sự của Nhân dân ở khu vực biên giới và thúc đẩy hoạt động thương mại biên giới”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nói.
Thứ trưởng đề nghị hai Bộ Tư pháp thống nhất giao cho các đơn vị liên quan, các Sở Tư pháp và các địa phương có chung đường biên giới giữa hai nước, phát huy kết quả giao lưu tư pháp trong thời gian vừa qua và xây dựng kế hoạch thực hiện thực hiện các thỏa thuận vừa ký kết giữa các Sở Tư pháp và hai cơ sở đào tạo luật giữa hai nước
Đồng thời, Thứ trưởng đề nghị hai bên cùng quan tâm triển khai một số hoạt động trọng tâm sau đây: 
Một là, hai Bộ Tư pháp phối hợp rà soát, đánh giá sự hài hòa của pháp luật thương mại giữa Trung Quốc, Việt Nam và các nước ASEAN, từ đó căn cứ vào thông lệ thương mại quốc tế để cùng đề xuất, kiến nghị thực hiện những giải pháp hoàn thiện thể chế của mỗi nước để thúc đẩy sự phát triển hiệu quả hoạt động thương mại xuyên biên giới giữa Việt Nam - Trung Quốc và các nước ASEAN, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế  ở khu vực
Hai là, chỉ đạo xây dựng mô hình tổ chức hoạt động hòa giải trọng tài để giải quyết các tranh chấp dân sự, kinh tế, thương mại ở các vùng biên giới.
Từ đó, hai Bộ Tư pháp sẽ đánh giá tính hiệu quả và tổ chức nhân rộng ở các địa phương biên giới hai nước nhằm tạo ra sự chuyển biến vững chắc trong việc sử dụng các cơ chế giải quyết thuận lợi, tiết kiệm, hiệu quả trong bảo đảm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, doanh nghiệp hai nước, góp phần xây dựng khu vực biên giới và quan hệ hai nước hữu nghị, hợp tác cùng phát triển thịnh vượng. 
Ba là, đề nghị hai Bộ Tư pháp có thể phối hợp nghiên cứu về khung pháp luật, điều chỉnh việc xây dựng và vận hành, sử dụng nền tảng dữ liệu lớn về pháp luật xuyên biên giới, đa ngôn ngữ cũng như việc xây dựng, quản lý và sử dụng AI pháp luật để tăng cường hiệu quả phổ biến, thực thi pháp luật, phục vụ giao lưu dân sự của Nhân dân ở khu vực biên giới và hoạt động thương mại xuyên biên giới để phục vụ người dân và doanh nghiệp hai nước trên cơ sở bảo đảm chủ quyền và lợi ích của mỗi nước trên cơ sở nguyên tắc bình đẳng, đồng thuận và cùng phát triển. 

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cũng đề nghị Bộ Tư pháp hai nước nhất trí giao cho các đơn vị liên quan nghiên cứu, tổng hợp những vấn đề đặt ra đã bàn thảo và nhất là những tham luận hết sức chất lượng của các chuyên gia là diễn giả tại Hội nghị và những hoạt động này cần ưu tiên phối hợp thực hiện trong thời gian tới để từ đó hai Bộ Tư pháp tiến hành xây dựng, dự thảo khuôn khổ hợp tác trong giai đoạn tới.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trung Quốc Lý Minh Chinh đánh giá cao kết quả Hội nghị và khẳng định Bộ Tư pháp Trung Quốc luôn sẵn sàng hợp tác, làm sâu sắc hơn quan hệ tư pháp, tạọ điểm nhấn mới, thúc đẩy giao lưu và hợp tác tư pháp lên tầm cao mới.

Một số hình ảnh các đại biểu phát biểu tham luận tại Hội nghị: